Wielki Piątek

W Wielki Piątek wspomina się śmierć Pana Jezusa, stąd kapłan odziany jest w czarną kapę. Oczywiście tego dnia, wspominając dzień krwawej ofiary Pana Jezusa, nie odprawia się bezkrwawej ofiary Mszy świętej.

Nabożeństwo zaczyna procesja, lecz bez krzyża, kadzidła czy świec. Celebrans odziany jest w albę i czarną stułę. W prezbiterium nie ma dywanów, są ewentualnie poduszki do prostracji. Po dojściu do obnażonego z obrusa i świec ołtarza, kapłan pada na twarz, podczas gdy wierni i ministranci klęczą.

Po chwili celebrans wstaje i śpiewa modlitwę. Następnie lektor śpiewa lekcje z Księgi Ozeasza (6, 1–6) i Księgi Wyjścia (12, 1–11). Między lekcjami śpiewa się responsoria i oracje. Następnie celebrans odśpiewuje Mękę Pańską z Ewangelii św. Jana.

Druga część liturgii to modlitwa Kościoła za całą ludzkość (za Kościół, papieża, duchowieństwo i wiernych, za rządzących państwami, katechumenów, w potrzebach wiernych, o nawrócenie heretyków i schizmatyków, o nawrócenie Żydów oraz o nawrócenie pogan), ponieważ za wszystkich Pan Jezus umarł na krzyżu i tak jak Zbawiciel, pragniemy by wszyscy zostali zbawieni. Celebrans ma na sobie czarną kapę.

Trzecią część liturgii stanowi uroczysta adoracja krzyża. Możliwie długą procesją wchodzi asysta, na której końcu idą ministranci ze świecami i celebrans w albie i czarnej stule, niosący zasłonięty fioletowym materiałem krzyż. Doszedłszy do ołtarza, na trzech stopniach, za każdym razem coraz wyżej śpiewa „Oto drzewo krzyża…”, odsłaniając kolejne fragmenty krucyfiksu. Wierni odpowiadają „Pójdźmy z pokłonem” i padają na kolana. Adoracja krzyża przebiega następująco – po bokach krucyfiksu stoją ministranci ze świecami. Najpierw celebrans, podchodząc bez obuwia, przyklęka dwa razy i klękając przy krzyżu za trzecim razem, całuje go. Następnie duchowieństwo i asysta, zdjąwszy obuwie a czasem i skarpety, podchodzi do adoracji w ten sam sposób. Następnie przenosi się krzyż z prezbiterium bliżej wiernych, którzy podchodzą do adoracji (najpierw mężczyźni, potem niewiasty), przyklękają raz na jedno kolano i całują rany Ukrzyżowanego.

W czasie adoracji, schola wykonuje Improperia. Psalm „Ludu mój ludu”, w którym refren stanowią starożytne grecko–łacińskie „Hagios ho Theos – Sanctus Deus, Hagios ischyros – Sanctus fortis, Hagios athanatos eleison imas – Sanctus immortalis, miserere nobis”. Bardzo cieszy, że w Polsce środowiska dominikańskie przywróciły ten śpiew do liturgii wielkopiatkowej, a za nimi przejmują tę praktykę parafie i inne wspólnoty. Jeśli wykona się całe improperia, a wierni nie skończyli adoracji, śpiewa się stosowną polską pieśń, najczęściej „Zbliżam się k’Tobie”.

Na koniec można zaśpiewać jeszcze przepiękny hymny Crux fidelis i Pange lingua gloriosi, przeplatając ich zwrotki. To spotkać można w bardziej tradycyjnych środowiskach, gdyż zwyczaj ten również niestety zniosły reformy z 1955 roku.

Czwartą część liturgii stanowi obrzęd Komunii świętej, przebiegający podobnie jak w każdej Mszy. Celebrans zamienia czarną stułę na fioletową, i zakłada ornat tego samego koloru. Ołtarz okrywa się obrusem, stawia świece. Śpiewa się przy tej okazji „Adoramus te, Christe”.

Piąta część to przeniesienie ciała Pana Jezusa do „Bożego Grobu”. Celebrans zamienia ornat na fioletową kapę, umieszcza Najświętszy Sakrament w monstrancji przykrytej przezroczystym welonem, po czym procesyjnie (krzyż, świece, kołatka, baldachim, kadzidło). Obnaża się ołtarz.

W „Bożym Grobie” wszystkie dekoracje powinny skierowywać na wystawiony Najświętszy Sakrament, a nie odwracać od niego uwagi. Nie można monstrancji umieszczać w sztucznych obłokach, grotach czy trumnach. Powinien być na nią przygotowany odpowiedni tron i korporał. Jak zwykle przy wystawieniu Najświętszego Sakramentu, wymaga się przynajmniej sześciu białych świec. Trwa całonocna adoracja, podczas której w wielu miejscach kultywuje się piękny zwyczaj wyśpiewania wszystkich pieśni wielkopostnych.

Wielkanoc

Nie jest łatwym zadaniem krótkie opisanie celebracji Wigilii Paschalnej.

Pierwsza część Wigilii to poświęcenie ognia (najlepiej wykrzesanego z kamienia). Kapłan w albie, stule i fioletowej kapie kropi trzy razy małe ognisko, po czym święci paschał (biały, z pszczelego wosku), ryje w świecy krzyż, a także litery Alpha i Omega oraz aktualny rok. Następnie wbija w odpowiednich miejscach pięć ziaren kadzideł, przypominających o ranach Pana Jezusa.

Do ciemnego kościoła wchodzi się z zapalonym paschałem, a kapłan w trzech miejscach śpiewa coraz wyżej „Lumen Christi”. Za pierwszym razem odpala się od paschału świecę celebransa, za drugim – duchownych i asysty, a za trzecim – świec wszystkich wiernych.

Następnie ma miejsce uroczyste odśpiewanie Exsultetu. Śpiewa je celebrans skierowany w stronę ustawionego na środku prezbiterium paschału, stojąc bokiem do ołtarza i wiernych. Obrzęd poświęcenia paschału również uległ niezrozumiałym i zacierającym piękną symbolikę zmianom z 1955 roku – wcześniej od poświęconego ognia najpierw zapalało się specjalny trianguł, od którego następnie w czasie Exsultetu (będącego przecież modlitwą na poświęcenie paschału) zapalano ten owoc pracy pszczelego roju.

Druga część celebracji to tzw. odrodzenie chrzestne. Najpierw odśpiewywane są cztery lekcje, przeplecione pieśniami i modlitwami.

Co ciekawe, ich ilość ograniczyły wspomniane reformy zrealizowane za Piusa XII. To akurat przykład jednej z wielu ówczesnych zmian godnych pożałowania. Watro wspomnieć, że papież był wówczas już bardzo chory, a za reformy odpowiedzialny był przede wszystkim ks. Annibale Bugnini (późniejszy twórca Mszy Pawła VI). O zgody chorego i odosobnionego papieża Piusa XII troszczył się np. kard. Bea (spowiednik Piusa XII, wielki zwolennik radykalnych zmian na ostatnim soborze oraz w posoborowej liturgii). Ciekawe, że wtedy Bugnini ograniczył aż dwanaście pierwotnych czytań do zaledwie czterech, a w Mszy Pawła VI znów poszerzył ilość czytań, tym razem do ośmiu…

Po czytaniach zaczyna się śpiewana przez dwóch kantorów ubranych w kapy litania do Wszystkich Świętych, a następnie poświęcenie wody chrzcielnej. Temu dobrze poświęcić więcej uwagi, ponieważ znacznie rożni się od uproszczonych posoborowych obrzędów. Właśnie tej wody powinno się używać do udzielania chrztów przez cały rok. Podczas śpiewania prefacji i pięknej, długiej modlitwy, kapłan robi na wodzie krzyż, dotyka jej, błogosławi, rozlewa na cztery strony świata, dmucha w nią trzykrotnie w kształcie krzyża, trzykrotnie zanurza w niej paschał, czyni w niej paschałem grecką literę PSI (psyche – dusza) i wreszcie wlewa do wody olej katechumenów oraz Krzyżmo święte.

Po poświęceniu wody może mieć miejsce chrzest. Od reform z 1955 roku wprowadzono nieznany do tej pory zwyczaj odnowienia przyrzeczeń chrzcielnych. Następnie śpiewa się drugą część litanii do Wszystkich Świętych, którą z niezrozumiałych powodów i wbrew tradycji, reformatorzy Piusa XII postanowili podzielić.

Wreszcie zaczyna się uroczysta Msza rezurekcyjna. Na Gloria odzywają się organy i dzwony, odsłania się też zasłonięte w Niedzielę Męki Pańskiej obrazy. Po lekcji (Kol 3,1–4) rozbrzmiewa radosne Alleluja, a diakon śpiewa Ewangelię (Mt 28, 1–7). Nie ma Credo. Celebrans śpiewa specjalną prefację wielkanocną. Obrzędy komunijne są skrócone, nie ma komunijnej antyfony, zamiast której śpiewa się pieśni wielkanocne. Po Komunii śpiewa się Laudesy, przed końcowym błogosławieństwem diakon śpiewa „Ite missa est, alleluia, alleluia”.

Następnie ma miejsce procesja rezurekcyjna, zwyczaj sięgający X wieku. Kapłan w białej kapie, z asystą udaje się do „Grobu Bożego”, skąd po chwili modlitwy wynosi się krzyż z czerwoną stułą, figurkę Zmartwychwstałego oraz Najświętszy Sakrament. Wierni często idą w procesji z zapalonymi świecami. Pod koniec procesji śpiewa się Te Deum, a na koniec celebrans udziela uroczystego błogosławieństwa.

______________________-

http://www.liturgia.pl

 

Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii Wielka Sobota, WIELKANOC, Wielki Piątek, WIELKI TYDZIEŃ. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Wielki Piątek

  1. simonjkyte pisze:

    Cappella degli Scrovegni, 🙂

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.